Biologische landbouw krijgt erkenning in stikstofaanpak

Pipie Smits van Oyen, voorzitter van Biohuis: “Het kabinet omarmt de positieve meerwaarde die biologisch boeren biedt voor mens, dier en omgeving. We zien veel van onze inzet terug in het pakket dat vandaag is opgeleverd. Echter hadden we meer verwacht van het loskomen van de vergunningverlening. Nu is het zaak om snel aan de slag te gaan, zodat boeren en tuinders weer perspectief krijgen op hun toekomst.”

Het pakket dat vandaag is gepresenteerd is ook voor de biologische sector van belang. Naar verwachting zorgt het ervoor dat meer boeren en tuinders de overstap naar biologische landbouw zullen maken. Met name de regels die gaan gelden in de nabijheid van Natura 2000-gebieden en kwetsbare watergebieden maken omschakeling aantrekkelijker. De verwachte snelle groei van het biologische aanbod vraagt echter ook om een gelijke groei van de marktvraag. Daarom is het langverwachte Versnellingspakket Biologische Landbouw, dat onder meer ingaat op marktgroei, een cruciaal onderdeel van de kabinetsaanpak. 

Voor de vergunningverlening had Biohuis meer urgentie verwacht vanuit het kabinet. De snelle invoer van de rekenkundige ondergrens is bijvoorbeeld een maatregel waarmee bedrijven weer toekomst zien en vanuit de sector draagvlak onder het pakket zal komen. Het moet daarmee een startpunt zijn in de stikstofaanpak, in plaats van een einddoel. 

Overgangsgebieden
Voor bedrijven in overgangszones rond Natura 2000-gebieden en kwetsbare wateren biedt extensivering, en vooral omschakeling naar biologische landbouw, een aantrekkelijk toekomstperspectief. Voor Biohuis is daarbij altijd het uitgangspunt geweest dat biologische certificering een vrijwillige ondernemerskeuze moet blijven. Biologische en extensieve bedrijven die eerder al hebben geïnvesteerd in stikstofreductie worden daarin erkend, zodat zij niet opnieuw voor dezelfde opgave worden gesteld.

Versnellingspakket
Door de ingezette koers zal de biologische sector naar verwachting sterk groeien, waardoor de landelijke ambitie van 15% biologisch areaal dichterbij komt. Tegelijkertijd leven onder biologische boeren zorgen over de gevolgen van die snelle groei voor de balans tussen vraag en aanbod. Juist daarom is het versnellingspakket dat voortkomt uit de motie Bromet van groot belang.

Om de marktvraag mee te laten groeien, wil het kabinet voor 1 april 2027 tot harde afspraken komen met supermarkten over een grotere afzet van biologische producten. Als dat niet lukt, zal het via wetgeving afgedwongen worden. Daarnaast geeft de overheid zelf het goede voorbeeld door minimaal 50% biologische producten in te kopen, vooral van Nederlandse bodem, en medeoverheden op te roepen hetzelfde te doen. 

Het kabinet maakt een duidelijke keuze om biologische certificering aantrekkelijk te maken als toekomstbestendig verdienmodel. Zo komt er eenmalig financiële steun voor de inkomensdip tijdens de omschakelperiode, worden Skal certificeringskosten vergoed en ingezet op kennisdeling, onderzoek en innovatie. Dat met het wegnemen van de Skal-kosten zowel omschakelende als bestaande biologische ondernemers profiteren, is voor Biohuis een mooi resultaat waar al langer voor is gepleit.

Met doorbraakprojecten wil het kabinet aan de slag om biologische ketens te ondersteunen waar het niet goed gaat. Zo wordt de biologische akkerbouw uitgelicht als aandachtsgebied, omdat het financieel afgelopen jaren niet goed is gegaan in dat deel van de sector. 

Financiering van versnellingspakket
De zorgen van Biohuis richten zich niet op de plannen in het versnellingspakket, maar op de financiering ervan. In de overgangszones wordt budget beschikbaar gesteld om het aantrekkelijker te maken om biologisch te boeren. Buiten de zone-aanpak is echter slechts 43 miljoen euro gereserveerd voor de gehele periode voor biologisch. Terwijl van dit bedrag veel gedaan moet worden om te zorgen voor bestaansperspectief voor biologische boeren op de lange termijn. 

Smits van Oyen: “Gezien de door de overheid gewenste en verwachte snelle groei van het aanbod, vindt Biohuis dat volstrekt onvoldoende en roepen we op dit te verhogen. Alleen voor marktontwikkeling hebben we eerder al gepleit voor 35 miljoen euro per jaar, in lijn met het eerdere sectorplan”.

Doelsturing per bedrijf
Op onderdelen bestaat nog onduidelijkheid over de gevolgen voor biologische bedrijven. Voor melkveehouders wordt doelsturing geïntroduceerd op basis van bestaande fosfaatrechten. Biohuis heeft gepleit voor een andere systematiek op basis van hectares, omdat de koppeling met fosfaatrechten impliciet intensivering stimuleert. Bij de verdere uitwerking houdt Biohuis zich vast aan de toezegging van het kabinet om in gesprek met sector en wetenschap te komen tot handelingsperspectief voor biologische bedrijven “om emissies te reduceren en de al grote bijdrage aan maatschappelijke opgaven verder te versterken.” Ook voor biologische varkens- en pluimveehouders is nog onzeker welke gevolgen doelsturing op basis van dierplaatsen zal hebben voor de sector. In de brief wordt gemeld dat in 2027 hier meer bekend over wordt.

Grondgebondenheid`
Met de inzet op grondgebondenheid wordt een afstandscriterium voor 25 km voorgesteld voor mestafzet. Het kabinet heeft het pleidooi van Biohuis overgenomen om rekening te houden met de bijzondere eisen die in de biologische landbouw gelden ten aanzien van het gebruik van mest van biologische oorsprong.

Proces
In de afgelopen maanden heeft Biohuis intensief overleg gehad met minister, ambtenaren en politiek. Het resultaat daarvan is redelijk goed terug te lezen in de kamerbrief. Waar onze inzet niet overgenomen kon worden, zijn wel handreikingen gedaan om tot een goede uitkomst te komen. De aandachtspunten en zorgen die nog open staan worden gedeeld met de Tweede Kamer in aanloop naar het debat van 1 juli.